KAMYK ZAMIAST KWIATÓW
2020-11-02

Kamyk zamiast kwiatów

„I wznieśli nad nim wielki stos kamieni, który jest aż do dnia dzisiejszego" Księga Jozuego (7,26)

Podczas porządkowania cmentarza  żydowskiego na Sowiej Górze koło Majdanu w naszej gminie widzieliśmy kamienie ułożone na pozostałych tam macewach. Nie jest to przypadek. Od wieków, zgodnie z tradycją, osoby odwiedzające cmentarze żydowskie kładą na nagrobkach małe kamyki. Trudno sądzić, że złożyli je bliscy osób tam pochowanych albowiem nagrobki te pochodzą z początku XIX w. a najstarszy datowany jest na 1915 r. Wiemy jednak, że turyści z Izraela, ludzie odwiedzający i znający te tradycje oddają w ten sposób szacunek zmarłym.

Dekorowanie żydowskich grobów kwiatami zostało odrzucone  przez wiele autorytetów judaizmu, jak zauważano bowiem - nie służy to zmarłemu, a czynione może być dla podkreślenia bogactwa żyjącej rodziny zmarłego. Kwiaty i znicze traktowano też jako symbole życia oraz obyczaj nieżydowski. W czasach biblijnych gdy zwłoki grzebano na pustyni kamienie zabezpieczały groby, przed zbezczeszczeniem przez hieny czy inne dzikie zwierzęta. Według innych przekazów kamień to symbol trwałej, nieprzemijającej pamięci a pobielenie kamieni było znakiem, dla kohenów, by mogli je ominąć.

Koheni należeli do kasty ludzi poświęconych służbie Bogu, nauczaniu Tory i sprawowaniu obrzędów. Mieli być potomkami Aarona z plemienia Lewiego. Szczególnym ich obowiązkiem było zachowanie czystości rytualnej. W związku z czym nie wolno im było mieć żadnego kontaktu ze zwłokami (także przebywać w domu, gdzie ktoś zmarł) ani przechadzać się między nagrobkami i przebywać w miejscach pochówku w szabat. Na cmentarzach wydzielano kohenom osobne kwatery, by członkowie ich rodzin nie zbliżali się zbytnio do grobów innych ludzi.

Stąd układanie kamieni miało też wymiar praktyczny. Zgodnie z tymi zasadami, na grobach Żydów ortodoksyjnych nigdy nie składano kwiatów i nie sadzono ozdobnych krzewów jednak przenikanie kultur stopniowo zaciera tę różnicę. Środowiska reformatorskie wprowadziły już inne poglądy uważając, że kwiaty składa się dla uczczenia pamięci zmarłych. Współcześnie w Izraelu na wielu cmentarzach, gdzie spoczywają żołnierze polegli w walce o niepodległość kraju, sadzi się kwiaty, a trzeciego dnia siwan, w Dniu Pamięci, odwiedzający składają na nich wiązanki i kwiaty.

Należy pamiętać - przez szacunek dla zmarłych na cmentarzu żydowskim nie wolno wykonywać czynności niedostępnych dla nieboszczyka czyli spożywać jedzenia, pić, wnosić Tory. Nie wolno wypasać zwierząt czy zbierać siana. Nie można też traktować cmentarza jako skrótu drogi. Mężczyźni na terenie cmentarza żydowskiego powinni nosić nakrycie głowy.

Julita Niepłoch-Sitnicka 

 

 

PFDF Michałowo Niezbudka Biezabudka Kamczatka